AZm]{emhr grS>b{g
( S>m°. g. J.
[mQ>rb )
...... Am[ë`m X{emV H$mhr R>amodH$ àH$maM{ ÐmjdmU bmJdS>rV
OmñV Amh{V. amÁ`mV Ðmj bmJdS> àJoV[Wmda Amh{. grS>b{g qH$dm o]Zo]`m§À`m
AZ{H$ dmUm§Mr bmJdS> OmñV Amh{. a§JrV Ðmjm§Zm Mm§Jbr qH$_V o_iV Agbr, Var Aem
dmUm§M{ EHy$U CË[mXZ H$_r o_iV{. Ë`m à_mUmV CË[mXZ IM© OmñV hm{Vm{. .......
...... gÜ`m ImÊ`mÀ`m Ðmjm_Ü`{ grS>b{g
Ðmjm§Mr _mJUr [mhVm AOyZ H$mhr df} Var Aem dmUm§Mr MbVr amhrb, `mV e§H$m Zmhr
Ag{ H$mhr R>m{H$Vmi{ S>m{ù`mg_m{a R>{dyZ H|$Ð gaH$maÀ`m H¥$fr
Ym{aUmZwgma Ðmj o[H$mda g§em{YZmgmR>r "Am`grAm`Ama'À`m _mÜ`_mVyZ \$i]mJ
gwYmaUm `m{OZ{Imbr H$mhr H|$Ð{ gwê$ H$aÊ`mV Ambr. Ë`m_Ü`{ [wÊ`mVrb
_hmamï> odkmZ doY©Zr h{ EH$ Amh{.
`m g§ñW{À`m AmKmaH$a g§em{YZ
g§ñW{_Ü`{ J{ë`m 30 dfmª[mgyZ Ðmj o[H$mda g§em{YZ gwê$ Amh{. S>m°. Or. ]r.
X{dS>rH$a h{ `m g§ñW{M{ _mOr g§MmbH$ hm{V{. àË`{H$ o[H$mÀ`m amZQ>r qH$dm
O§Jbr OmVtMm Aä`mg H$ê$Z Ë`m§Mm C[`m{J H$ê$Z ZdrZ gwYmnaV OmVr odH$ogV H$aVm
`{Vrb, Aer Ë`m§Mr H$ë[Zm hm{Vr. `m H$ë[Z{À`m AmYmamda g§ñW{V Jhÿ, gm{`m]rZ d Ðmj
o[H$mda J{br AZ{H$ df} g§em{YZ gwê$ AgyZ, Ë`mZwgma Jhÿ d gm{`m]rZÀ`m AZ{H$
gwYmnaV d AoYH$ CË[mXZ X{Umè`m OmVr odH$ogV H$ê$Z e{VH$è`m§Zm oXë`m Amh{V.
AemM àH$maÀ`m H$m_m_Ü`{ Ðmj gwYmaUm `m{OZ{A§VJ©V H$mhr ZdrZ Ðmj dmUm§Mr
oZdS> H$aÊ`mV Ambr hm{Vr. Ë`m_Ü`{ "AZm]{emhr' `m Ðmj dmUm_Ü`{ gwYmaUm
H$aÊ`mgmR>r H$mhr å`wQ>{eZM{ à`m{J 1978 _Ü`{ H$ê$Z `m OmVrÀ`m [{er_Yrb
OZwH$m§_Ü`{ ]Xb H$ê$Z ZdrZ OmVr odH$ogV H$aÊ`mM{ à`ËZ H{$b{. Ë`mM{ \$obV åhUO{M
"AZm]{emhr' Ðmj dmUm§Mm o]Zo]`m§Mm dmU hm{`. "EAmaAm`- 302' `m ZmdmZ{ Am{iIbm
OmVm{.
"AZm]{emhr' hm Ðmj dmU 19 ì`m eVH$mV Mm§JbmM àMobV hm{Vm. `m
dmUmÀ`m 1890 _Ü`{ àW_ Am§Y« àX{emV h¡Xam]mXÀ`m [nagamV [píM_ Amoe`mVyZ AmUyZ
bmJdS> H{$ë`mMm g§X^© Amh{. oZOm_emhrV amO{ _hmamOm§À`m AoY[Ë`mImbr Aem
]mJm§Mr bmJdS> H{$br OmV Ag{. Ðmj{hr \$º$ lr_§Vm§M{ \$i _mZb{ OmV Ag{.
Ë`m_wi{ `m dmUmbm emhr KaÊ`mVrb Ðmj{ åhUO{M "AZm]{emhr' `m ZmdmZ{ Am{iIb{ OmD$
bmJb{. ñdmV§Í`mZ§Va _mÌ `m dmUrMr bmJdS> H$mhr hm¡er ]mJm`VXmam§Zr H$ê$Z Ðmj
j{Ì dmT>dÊ`mg _XV H{$br. hm dmU AoYH$ CË[mXZmgmR>r àogÕ Amh{, EH$ar 30 V{
35 Q>Z Ðmj{ `m dmUm[mgyZ H$mT>Uma{ H$mhr ]mJm`VXma Amh{V. `mM{ KS>
AmH$mamZ{ _m{R>{ AgyZ, Mm§Jb{ AmH$f©H$ Amh{V.
gm{Z{ar o[diga a§JmM{
bm§]Q> Jm{bmH$ma, Q>[m{a{ Ðmj_Ur [mhVm jUrM _m{h [mS>VmV. dmhVwH$sV
_Ê`m§Mr Ji H$_r hm{V Agë`m_wi{ gmR>dUyH$ j_Vmhr Mm§Jë`m àH$maMr Amh{; [a§Vw
`mÀ`m_Ü`{ AdJwU åhUO{, ÐmjmÀ`m _Ê`mbm Jm{S>r H$_r AgyZ, Ë`m_Ü`{ o]`m§M{ à_mU
OmñV Amh{. AZ{H$ ]waer d oH$S>tZm hm dmU ]ir [S>Vm{. Ë`m_wi{ H$mhr d{im
o[H$mM{ \$ma ZwH$gmZ hm{V{. Ë`mV gwYmaUm H$aÊ`mgmR>r B©oWbm_mB©Z `m amgm`oZH$
å`wQ>°OrÝgMm dm[a AZm]{emhrÀ`m H$mS>çm§darb S>m{ù`mda H{$bm hm{Vm.
Ë`m_Ü`{ 40 H$mS>çm§darb S>m{ù`m§da 0.1 Q>¸{$ ÐmdUmMr 8 Vmg àoH«$`m
H{$br. Ë`m[mgyZ \$º$ 6 H$mS>çm§Zm S>m{i{ \w$Q>b{ hm{V{. Ë`mVrb MmaM
H$mS>çm oOd§V amohë`m. Ë`mÀ`mVrb Xm{ZM d{br Mm§Jë`m dmT>ë`m, Ë`m_Yrb EH$m
d{brbm grS>b{g _Ur Agë`mM{ oXgyZ Amb{.
`m dmUmÀ`m H$mS>çm
H$mTy>Z 1985 _Ü`{ g§ñW{À`m e{VmV bmJdS> H$aÊ`mV Ambr. Ë`m d{brMm 5-6 df}
Aä`mg H$ê$Z hm dmU grS>b{g Agë`mMr d AoYH$ CË[mXZmgmR>r Mm§Jbm Agë`mMr
ImÌr H$ê$Z 1992 _Ü`{ g§ñW{À`m e{Vmda (H¡$.) S>m°. Aß[mgmh{] [dma `m§À`m
AÜ`jV{Imbr e{VH$ar _{imdm K{Vbm. Ë`m d{ir AZ{H$ àJoVerb ]mJm`VXmam§Zm `m dmUmÀ`m
H$mS>çm àm`m{oJH$ VÎdmda bmJdS>r X{Ê`mg Amë`m. `m H$mS>çm K{Vb{ë`m
[¡H$s ZmoeH$ oOëømVrb oZ\$mS> Vmbw·`mVrb àJoVerb Ðmj ]mJm`VXma dmgwX{d
oM_Uamd H$mQ>{ `m§Zr `m dmUm§Mr BVa grS>b{g dmUm§]am{]a MmMUr K{Vbr. V{ìhm
hm dmU AoYH$ CË[mXZmgmR>r Mm§Jbm Agë`mM{ AmT>iyZ Amb{. Ë`m§À`mH$S>{
gÜ`m `m dmUmMr EH$ EH$a[{jm OmñV bmJdS> AgyZ, `m h§Jm_mV àË`j CË[mXZ d dmUmMr
àV 15 _mM©[`ªV [mhmd`mg o_i{b. JaOy§Zr _mJUr H{$ë`mg Eoàb_Ü`{ N>mQ>UrZ§Va
H$mS>çm qH$dm am{[{ bmJdS>rgmR>r o_iVrb.
dmUmMr d¡oeîQ>ç{ •
hm dmU ]è`mM à_mUmV "AZm]{emhr'gmaImM AgyZ, Ë`mM{ _Ur grS>b{g (o]Zo]`m§M{)
Amh{V. d{brMr dmT> _Ü`_ àH$maMr AgyZ, N>mQ>Ur 5 V{ 7 S>m{ù`m§da
H{$ë`mg ZdrZ H$mS>rÀ`m 3 V{ 5 ì`m S>m{ù`m§da KS> `{VmV. KS>m§Mm
AmH$ma _Ü`_ V{ _m{R>m, bm§]Q> Jm{bmH$ma AgyZ, [¹$Vm EH$ gmaIr AgV{.
KS>m§Mr gmR>dUyH$ j_Vm Mm§Jbr Amh{. _Ur o[diga gm{Z{ar a§Jm§M{, bm§]Q>
Jm{bmH$ma, [mVi gmbrM{ AgVmV. _Ê`mÀ`m Jm{S>rM{ à_mU 22 V{ 24 o]«·g[`ªV AgyZ,
AmåbVm 0.4 V{ 0.6 Q>¸{$ AgV{. agmM{ à_mU 70 V{ 75 Q>··`m[`ªV Amh{.
KS>m§Mr H$mT>Ur 120 V{ 140 oXdgm§V H$aVm `{V{. `m dmUm§M{ _Ur
oO]«°obH$ A°ogS> d gr[r[r`ybm Mm§Jbm àoVgmX X{V AgyZ, Ë`m_wi{ EHy$UmV
CË[mXZmV Mm§Jbr dmT> hm{V Amë`mM{ ñ[ï> Pmb{ Amh{. hm d{Jd{Jù`m hdm_mZmV
Mm§Jbm `{Vm{. _mÌ H$mhr à_mUmV H{$dS>m d H$a[m am{Jmg ]ir
[S>Vm{.
`m gwYmnaV dmUmMr bmJdS> dmT>dÊ`mgmR>r `m dfm©[mgyZ
BÀNw>H$ Ðmj ]mJm`VXmam§Zm H$mS>çm C[bãY H$ê$Z oXë`m OmUma Amh{V. Á`m§Zm `m
dmUmÀ`m H$mS>çm hì`m AgVrb, Ë`m§Zr Imbrb [Î`mda g§[H©$ gmYmdm.
1)
dmgwX{d oM_Uamd H$mQ>{ _w. [m{. H$g]{ gwH{$U{, Vm. oZ\$mS> oO.
ZmoeH$.
XyaÜdZr (02550) qH$dm (952550)- 79265, 79865 qH$dm _m{]mB©b -
98230 25265.
2) S>m°. g. J. [mQ>rb, dnað> emók, Ðmj gwYmaUm
`m{OZm, AmKmaH$a g§em{YZ g§ñWm, AmKmaH$a añVm. [wU{- 411004. XyaÜdZr (020) qH$dm
(9520) H$m`m©b` 5654357, 5653680, oZdmgñWmZ- 5882263.
- S>m°. g. J.
[mQ>rb