
H$m§ÚmÀ`m
MH$Ë`m
( S>m°. amO|Ð [mQ>rb
)
***************************
`wam{[r` X{em§V df©^a VmOm H$m§Xm C[bãY
ZgVm{. Vg{M V{Wrb [mH$H¥$Vt_Ü`{ VmÁ`m H$m§Úm[{jm àoH«$`m H{$b{bm H$m§XmM
àm_w»`mZ{ dm[abm OmVm{. V{ìhm [m§T>è`m d bmb H$m§Úmda àoH«$`m H$ê$Z MH$Ë`m
V`ma H{$ë`m, Va Ë`mbm _m{R>r X{er d [aX{er ]mOma[{R> o_iy
eH{$b.
*************************** ..........
...... Xa Mma V{ ghm dfmªVyZ EH$Xm Iar[ d am§JS>m h§Jm_mV Iy[
_m{R>çm à_mUmda bmb H$m§ÚmMr bmJdS> hm{V{. Ë`m_wi{ OmXm AmdH$ Pmë`mZ{ ^md
H$m{giVmV. e{VH$è`m§_Ü`{ Ag§Vm{f oZ_m©U Pmë`m_wi{ emgZmbm H$m§Xm Ia{Xr H$amdm
bmJVm{ d Aem àM§S> à_mUmV Ia{Xr H{$b{ë`m H$m§ÚmMr odëh{dmQ> H$er bmdm`Mr,
hm `jàíZ ^{S>gmdV amhVm{. Aem pñWVrMm gm_Zm H$aÊ`mgmR>r `mAmYr Am[U H$m§Xm
gmR>dU d oZ`m©V `m§gma»`m C[m``m{OZm§Mm odMma H{$bm hm{Vm. `m b{ImV ZdrZ
[`m©`mMm odMma H$ê$, Vm{ åhUO{ H$m§Úmda àoH«$`m H$ê$Z oZO©brH$aUmÛma{
Dehydration
Zmed§V
H$mÚm§M{ dmib{ë`m MH$Ë`m
Onion
flakes
qH$dm [mdS>a_Ü`{
Onion powder
ê$[m§Va
H$aU{.
H$m{UË`mhr Zmed§V AÞ[XmWmªM{ g§^mì` ZwH$gmZ Q>miÊ`mgmR>r
àoH«$`m H$aU{, hm am_]mU C[m` Amh{. _J H$m§Xm àoH«$`{Mm odMma `mAmYr H$m Pmbm
Zmhr? `mM{ _w»` H$maU åhUO{ H$m§Úmda oZO©brH$aUmMr àoH«$`m H$ê$Z [mdS>a qH$dm
MH$Ë`m ]ZodÊ`mgmR>r àm_w»`mZ{ [m§T>è`m H$m§ÚmMr JaO AgV{ AmoU
_hmamï>mV bmb H$m§ÚmM{ CË[mXZ hm{V{. Ia{ Va `wam{[r` ]mOma[{R>{V
àoH«$`m H{$b{ë`m H$m§Úmbm _m{R>r _mJUr AgV{. `mM{ _w»` H$maU åhUO{ V{Wrb
]mOma[{R>{V df©^a VmOm H$m§Xm C[bãY ZgVm{. Vg{M V{W{ PQ>[Q>
[mH$H¥$Vt_Ü`{ VmÁ`m H$m§Úm[{jm àoH«$`m H{$b{bm H$m§XmM àm_w»`mZ{ dm[abm OmVm{.
Ë`m_wi{ Am[U [wT>rb H$mimgmR>r H$m§Xm oZO©brH$aUmMm Jm§^r`m©Z{ odMma
H{$bm, Va ^maVr` ]mOma[{R>{Vrb ApñWaVm oZpíMV[U{ H$_r hm{D$Z, oZ`m©Vr_wi{
[aH$s` MbZhr _m{R>çm à_mUmda o_i{b. H$m§Xm ApñWaVm am{IÊ`mgmR>r H$m§Úmda
àoH«$`m `m [`m©`mda _hmË_m \w$b{ H¥$fr odÚm[rR>mV g§em{YZ H$aÊ`mV Amb{ AgyZ,
oZO©brH$aUmgmR>r C[`wº$ AgUmar "\w$b{ g\{$X' hr [m§T>è`m H$m§ÚmMr OmV
odH$ogV H$aÊ`mV Ambr d Ë`mMà_mU{ oZO©brH$aUm[mgyZ MH$Ë`m oZ_m©U H$aÊ`mM{ d df©^a
Ë`mMr gmR>dU H$aÊ`mM{ V§ÌkmZhr odH$ogV H$aÊ`mV Amb{.
H$m§Xm oZO©brH$aU
à^mdr[U{ A_bmV AmUÊ`mgmR>r df©^a bmJdS> hm{Umar, OmXm (15-16 Q>¸{$)
odÐmì` KQ>H$
T.S.S.
AgUmar [m§T>è`m H$m§ÚmÀ`m OmVrMr Amdí`H$Vm AgV{.
Ë`mgmR>r 1989 [mgyZ ododY [m§T>è`m H$m§ÚmÀ`m OmVtMr V[mgUr H{$br AgVm Ag{
AmT>iyZ Amb{, H$s amÁ`mV [m§T>è`m H$m§ÚmMr bmJdS> AoVe` Aë[ à_mUmda (5
Q>··`m§[`ªV) d H$mhr R>amodH$ ^mJmVM (ImZX{e, odX^©, H$m{ëhm[ya) hm{V{ d
Ë`mgmR>r àm_w»`mZ{ ñWmoZH$ OmVtMmM dm[a H$aÊ`mV `{Vm{. Aer bmJdS> _w»`V•
aã]r h§J_mgmR>r _`m©oXV oXgyZ Ambr d `mVrb odÐmì` KQ>H$m§M{ à_mUhr Iy[M
H$_r (8-10 Q>¸{$) AmT>iyZ Amb{. Ë`m_wi{ oZO©brH$aUmgmR>r ZdrZ
[m§T>è`m H$m§ÚmÀ`m OmVrMr oZo_©Vr H$aU{ Amdí`H$ hm{V{. `mZwgma _hmË_m \w$b{
H¥$fr odÚm[rR>mV\}$ "\w$b{ g\{$X' hr [m§T>è`m H$m§ÚmMr OmV odH$ogV H$aÊ`mV
Ambr Amh{. `m OmVrM{ d¡oeîQ>ç åhUO{ df©^a bmJdS>rgmR>r `m{½`Vm, odÐmì`
KQ>H$m§M{ OmXm (12- 13.5 Q>¸{$) à_mU, AoYH$ CË[mXZj_Vm (250-350) q¹$Q>b
àoVh{·Q>a) AmoU H$m§Xm àoH«$`{gmR>r `m{½`Vm, h{
Amh{.
oZO©brH$aUmgmR>r C[`wº$ AgUmar [m§T>è`m H$m§ÚmMr `m{½` OmV
odH$ogV H{$ë`mZ§Va H¥$fr odÚm[rR>mVrb "H$mT>UrZ§VaÀ`m V§ÌkmZ'
Post Harvest Technology
à`m{Jemi{V H$m§Xm oZO©brH$aU V§ÌkmZ odH$ogV H$aÊ`mM{ g§em{YZ hmVr K{Ê`mV
Amb{. `m g§em{YZmZwgma H$m§X{ AmS>d{ H$m[yZ MH$Ë`m H$amì`mV d Ë`m Xm{Z
Q>¸{$ o_R>mÀ`m ÐmdUmV Xm{Z Vmgm§H$naVm ]wS>dyZ R>{dmì`mV. Ë`mZ§Va `m
MH$Ë`m§Zm Xm{Z Vmgm§H$naVm J§YH$mMr Ywar Úmdr. Ë`mgmR>r EH$ oH$bm{
MH$Ë`m§gmR>r Xm{Z J«°_ J§YH$ dm[amd{. Aem àH$ma{ àoH«$`m H{$b{ë`m MH$Ë`m
Am{ìhZ_Ü`{ oZ`§oÌV Vm[_mZmV (55 A§e g{pëgAg )18 Vmgm§H$naVm qH$dm Z¡goJ©H$ CÝhmV
VrZ V{ [mM oXdg dmidmì`mV. àoH«$`m H{$ë`m_wi{ dmiodb{ë`m H$m§ÚmÀ`m MH$Ë`m
H$S>H$ d MdXma ]ZVmV.
Aem àH$ma{ oZO©brH$aUmÛma{ H$m§ÚmÀ`m MH$Ë`m
V`ma H$aÊ`mM{ V§ÌkmZ odH$ogV H{$ë`mZ§Va Aem MH$Ë`m§À`m gmR>dUwH$sM{ g§em{YZ
hmVr K{Ê`mV Amb{. Ë`mZwgma H$m§ÚmÀ`m MH$Ë`m OmS> (400J{O) [m°oboWZÀ`m ]°J{V
^ê$Z o\«$O_Ü`{ 5 A§e g{pëgAgÀ`m Vm[_mZmV d 85 Q>¸{$ AmЩVm AgUmè`m dmVmdaUmV
gmR>odë`m AgVm, Ë`m ]mam _ohÝ`m§[`ªV qH$dm Ë`m[{jm AoYH$ H$mim[`ªVhr V[oH$ar
Z hm{Vm, Hw$aHw$arV d H$S>H$ amhÿ eH$VmV. Vg{M gmR>dUwH$s_Ü`{, H$m§ÚmÀ`m
MH$Ë`m§Mm oVIQ>[Um d ñdmX `mdahr AoZï> [naUm_ AmT>iyZ Ambm Zmhr. Aem
àH$ma{ oZO©brH$aU H{$b{ë`m H$m§ÚmÀ`m MH$Ë`m§Mr CËH¥$ï> JwUdÎmm df©^amÀ`m
gmR>dUwH$sVhr H$m`_ amhV{. oZO©brH$aU H{$b{ë`m MH$Ë`m [m°oboWZ ]°J{V ^ê$Z
Z{h_rÀ`m dmVmdaUmV R>{dë`m AgVm, 3 V{ 4 _ohÝ`m§H$naVm Ë`mMr àV Mm§Jbr oXgyZ
`{V{. `m_Ü`{ Iar[ h§Jm_mVrb H$m§Úm[mgyZ oZO©brH$aU H{$b{ë`m H$m§ÚmÀ`m MH$Ë`m§Mr
dgwbr
recovery
gmS>{AH$am Q>¸{$, Va aã]r h§Jm_mVrb H$m§Úm[mgyZ 12 Q>¸{$ dgwbr
AmT>ibr. Wm{S>·`mV EH$ q¹$Q>b H$m§Úm[mgyZ gmYmaU gmS>{AH$am V{ ]mam
oH$bm{ dmib{ë`m H$m§ÚmÀ`m MH$Ë`m V`ma hm{VmV. `m àoH«$`{Vrb gdmªV _hÎdmMr
Jm{ï> åhUO{ gmR>dUwH$sV ZwH$V{M _m{S> Amb{b{ H$m§X{X{Irb
oZO©brH$aUmgmR>r dm[aVm `{VmV.
Zmed§V H$m§ÚmMr VmVS>rZ{ ZmgmS>r
am{IÊ`mMm H$m§Xm àoH«$`m hm EH$_{d C[m` Amh{. `m àoH«$`{M{ V§ÌkmZ \$mag{
Jw§VmJw§VrM{ Zgë`m_wi{, bKwCÚm{OH$m§Zm H$m§Xm àoH«$`{gmR>r àm{ËgmohV H{$b{,
Va J«m_rU ^mJmV _m{R>çm à_mUmda VéUm§Zm am{OJma o_i{b; [a§Vw àoH«$`m Pmb{ë`m
_mbmMr odH«$s AWdm odVaU, ñd`§g{dr qH$dm ghH$mar g§ñW{_m\©$V Pmë`mg, `m CÚm{JmM{
XyaJm_r [naUm_ oXgyZ `{Vrb. _ohbm§Zmhr `m CÚm{JmV _hÎdmM{ ñWmZ o_i{b.
[m§T>è`m H$m§Úm[mgyZ CËH¥$ï> JwUdÎm{Mm _mb [aX{er (`wam{[r`)
]mOma[{R>{V [mR>odVm `{B©b, Va bmb H$m§Úm[mgyZ ]Zodb{ë`m H$m§ÚmÀ`m MH$Ë`m
`m ^maVr` ]mOma[{R>{V, Vg{M BVa Amoe`mB© X{em§Vrb ]mOma[{R>{V [mR>odVm
`{Vrb. Ag{ Pmb{ Va H$m§Xm o[H$mV H«$m§oVH$maH$ ]Xb g§^dVm{. H$maU Am[ë`m `{W{
bmb H$m§ÚmMr g_ñ`m Amh{. amhþar H¥$fr odÚm[rR>mVrb g§em{YZmdê$Z Ag{
AmT>iyZ Amb{ Amh{, H$s [m§T>è`m H$m§Úmà_mU{M bmb d o[dù`m H$m§Úm[mgyZgwÕm
H{$di a§J gm{S>bm, Va V{dT>çmM Cƒ àVrÀ`m (ñdmX, Md, Hw$aHw$arV[Um d
gmR>dUj_Vm) oZO©brH$aU H{$b{ë`m H$m§ÚmÀ`m MH$Ë`m V`ma H$aVm `{VmV.
`wam{[r` X{em§V H{$di [m§T>è`m H$m§ÚmÀ`mM MH$Ë`m d [mdS>a
[ma§[naH$ [ÕVrZ{ H$aVm `{V Agë`mZ{, V{W{ EH$ d{i bmb H$m§ÚmMm [`m©` ñdrH$maUma
ZmhrV; [a§Vw ^maVr` C[I§S>mV _mÌ àmMrZ H$mim[mgyZ àm_w»`mZ{ bmb H$m§XmM
dm[aVmV. gd© ^maVr` [mH$H¥$Vt_Ü`{ H$m§Xm hm bmbga hm{B©[`ªVM Vibm OmVm{. Ë`m_wi{
bmb H$m§Úm[mgyZ MH$Ë`m H$ê$Z, OmUrd[yd©H$ à`ËZ H{$ë`mg ^maVr` ]mOma[{R>{V
H$m§ÚmÀ`m MH$Ë`m§Zm oZpíMV ñdê$[mM{ ñWmZ oZ_m©U hm{D$ eH$V{. `m_Ü`{ _w»` H$maU
åhUO{ AbrH$S>{ Am¡Úm{oJH$ eham§_Ü`{ d{i{A^mdr PQ>[Q> [mH$H¥$Vt_Ü`{
bjUr`arË`m dmT> Pmb{br Amh{. Ë`mMà_mU{ ]è`mM [mH$H¥$VtV Vib{ë`m H$m§ÚmMm
Hw$aHw$arV[Um AoVe` _hÎdmMm KQ>H$ AgVm{. CXm. o]`m©Ur, ìh{oOQ>{]b [wbmd
dmT>VmZm Ë`mda Hw$aHw$arV Vib{bm H$m§Xm [gê$Z R>{dbm OmVm{. Vg{M H$m§ÚmMr
^Or, H$m§Xm CÎmß[m d oMdS>çm_Ü`{ H$m§ÚmMm Hw$aHw$arV[Um AoVe` [naUm_H$maH$
AgVm{. Aem [mH$H¥$Vt_Ü`{ Vib{bm H$m§Xm Hw$aHw$arV qH$dm H$S>H$ H$aÊ`mgmR>r
_§X A¾rda ]amM d{i V{bmV Vimdm bmJVm{. `mgmR>r d{i d V{b OmXm à_mUmV bmJV{.
Vg{M OmXm Vib{b{ [XmW© àH¥$Vrg hmoZH$maH$ AgVmV. `mCbQ> dmib{ë`m MH$Ë`m Aem
[mH$H¥$Vt_Ü`{ dm[aë`m, Va Iy[ H$_r d{imV d AoVe` Aë[ V{bmV Hw$aHw$arV d I_§J
[XmW© V`ma hm{D$ eH$Vm{. `m_Ü`{ ode{fV• _gmbm CÚm{OH$m§Zr bj KmVb{ d XyaXe©Zdarb
OmohamVtMr [naUm_H$maH$Vm J¥hrV Yabr, Va ^maVr` ]mOma[{R>{V dmib{ë`m bmb
H$m§ÚmÀ`m MH$Ë`m§Zm ñdV§Ì ñWmZ oZ_m©U H$aÊ`mV ode{f AS>MU ^mgUma
Zmhr.
Ë`mM]am{]a J«m_rU ^mJmVrb ghH$mar gmIa H$maImÝ`m§Zm H$m§Xm
oZO©brH$aU `m{OZm am]odÊ`mgmR>r àm{ËgmohV H{$b{ d e{VH$è`m§Zm Cgm_Ü`{
[m§T>è`m H$m§ÚmM{ Am§Va[rH$ K{Ê`mgmR>r _mJ©Xe©Z H{$b{, Va
_hmamï>mV H$m§Xm oZO©brH$aUmMm ì`dgm` geº$[U{ C^m amhÿ eH{$b d AoVnaº$
dmT>rd H$m§Xm CË[mXZmMr g_ñ`m ]è`mM A§er gwQy> eH{$b. `m gd© [`m©`r ]m]tMm
e{VH$ar, CÚm{OH$ d emgZmZ{ odMma H$ê$Z H$m§Xm oZO©brH$aUmgmR>r à`ËZ H$amd`mg
hd{V. Ë`mMà_mU{ oZO©brH$aUmgmR>r C[`wº$ AgUmam d amhþar H¥$fr odÚm[rR>mZ{
Zì`mZ{ odH$ogV H{$b{bm "\w$b{ g\{$X' hm dmU AoYH$moYH$ e{VH$è`m§[`ªV
[m{ModÊ`mgmR>r ImgJr Zm_d§V o]`mU{ H§$[Ý`m§Zr _m{R>çm à_mUmda
]rOm{Ë[mXZmMm H$m`©H«$_ hmVr K{D$Z, Iar[ d am§JS>m h§Jm_mgmR>r e{VH$è`m§Zm
Vm{ C[bãY H$ê$Z oXbm, Va H$m§Xm ]mOma[{R>{V bmb H$m§ÚmMr AmdH$ _`m©oXV amhÿZ,
[m§T>am H$m§Xm àoH«$`{gmR>r qH$dm BVa ]mOma[{R>{gmR>r dm[aVm `{B©b.
[m§T>è`m H$m§Úmbm gÜ`m \$maer _mJUr Zgë`mZ{, amhþar H¥$fr odÚm[rR>mVhr
"\w$b{ g\{$X' `m OmVrM{ ]rOm{Ë[mXZ AoVe` _`moXV à_mUmV K{Vb{ OmV{. V{ìhm "\w$b{
g\{$X' `m OmVrÀ`m o]`m§H$naVm "H$m§Xm [¡XmgH$ma' AWdm "dnað> ^mOr[mbm
[¡XmgH$ma', CÚmZodÚm od^mJ, _hmË_m \w$b{ H¥$fr odÚm[rR>, amhþar
`m§À`mH$S>{ AmJmD$ a¸$_ ^ê$Z _mJUr Zm|Xodë`mg d{i{da o]`mU{ C[bãY H$ê$Z X{Vm
`{B©b.
- S>m°. amO|Ð
[mQ>rb
********************************************